Achtergrondartikel

Gezocht: eerste Nederlandse danslegende

Rudolf Nureyev uit Rusland. Anna Pavlova uit Rusland. Margot Fonteyn uit Engeland. Treintje Jansen uit Friesland? Waarom heeft Nederland nog geen danslegende voortgebracht? Wat is er gebeurd met de gouden tijd?

In de jaren zeventig en tachtig beleefde Nederland zijn beste dansjaren. Ironisch genoeg schreef Annie M.G. Schmidt in deze tijd haar lied The Dutch Don’t Dance. Maar niets minder was waar. De choreografieën van de drie ‘vans’, van Manen, van Schayk en van Dantzig, werden overal in de wereld geprezen.

Maar niet alleen op choreografisch gebied presteerde Nederland. Han Ebbelaar en Alexandra Radius werden wereldberoemd als koppel. Ebbelaar was opgeleid in Amerika en Radius stond onder leiding van de Russische Sonia Gaskell. Net als van Manen, van Schaik en van Dantzig. Het was deze zelfde Gaskell die na de oorlog de Nederlandse danstraditie begon door het stichten van een balletschool onder haar eigen huis en verschillende kleine gezelschappen.

De Russische hand bracht meer voort dan alleen de eerste balletschool. Uit deze school zouden uiteindelijk het Nationale ballet en het Nederlands Danstheater voortvloeien. Twee van Nederlands meest succesvolle en grootste dansgezelschappen. Was het de Russische ijzeren discipline en perfectionisme die dit allemaal mogelijk maakte? Het is niet voor niets dat veel van de danslegenden in Rusland hun wortels hebben.

Het geheim

Wat hebben Nureyev, Pavlova en Fonteyn met elkaar gemeen? Nureyev wist met zijn macho houding de rol van de mannelijke danser een nieuwe impuls te geven.

Dans-gezelschap Percentage Nederlandse dansers Totaal aantal dansers (gemiddeld)
Het Nationale Ballet 20% 80
Nederlands Dans Theater 3% 60
Scapino Ballet 40% 20
Introdans 50% 30
Conny Janssen danst 25% 8

 

Gemiddeld worden er per jaar maar een à twee leerlingen van de dansacademies toegelaten tot professionele gezelschappen.

Pavlova bracht het ballet naar nieuwe maagdelijke continenten en Fonteyn gaf met haar terughoudende elegantie en technische perfectie een gezicht aan het Engelse ballet. Zij brachten iets nieuws. Iets wat nog niet eerder gedaan was. Ze waren origineel. Maar bleven wel zichzelf.

Daarnaast was een goede opleiding de grondslag van hun dansen. En bij de beste scholen. Nederland kent twee opleidingen waar de kinderen al vanaf de basisschool opgeleid worden tot professionele danser. Dit zijn de nationale balletacademie in Amsterdam aangesloten bij het Nationale Ballet en het Koninklijk Conservatorium in Den Haag aangesloten bij het Nederlands Dans Theater.

Het leven van topdansers bestond uit niets meer dan dans. En dans alleen. Toegewijd als nonnen leverden ze alles in. Geen van de grote namen had kinderen. En de meesten lieten hun geboorteland en familie achter zich. Maar dat niet alleen, ze durfden ook een naam voor zichzelf op te bouwen. Daarom verlieten ze de veiligheid van een vast gezelschap. En ruilden die in voor een leven als freelancer. Zo werden hun namen bekend over de hele wereld.

De Nederlandse top

Hoe staat Nederland ervoor? Op dit moment hebben wij twee Nederlandse solisten binnen het ballet: Igone de Jongh van het Nationale Ballet en Marijn Rademaker van het Duitse Stuttgart Ballet. Beide hebben op de lijst van 100 beste dansers ter wereld gestaan. En in mei dit jaar maakte de Jongh haar debuut bij The Royal Ballet in Londen. Daarnaast is Marne van Opstal jong talent bij het NDT.

Toch zitten er verhoudingsgewijs maar weinig Nederlandse dansers bij onze eigen gezelschappen. (zie kader) Hoe komt dit? Jane Lord, talentscout van de Nationale Balletacademie, zei in een interview met Dansmagazine het volgende over de Nederlandse dansjeugd: ‘Soms is het niveau bij amateurballetscholen teleurstellend, en dat komt volgens mij vooral door een gebrek aan discipline.’

‘Het wordt hier in Nederland nog lang niet als normaal beschouwd dat kinderen al op jonge leeftijd echt ergens voor gaan en daar alles voor over hebben. Het is hier al snel: doe maar normaal, en als je wilt dansen, dan kan dat later ook nog wel. Maar dat is niet waar. Voor een klassieke danser is negen, tien jaar de leeftijd waarop je moet beginnen op een academie met dagelijkse lessen, anders ben je te laat. In landen als Rusland en Frankrijk is het veel normaler, daar zit het in de cultuur dat jonge kinderen al op jonge leeftijd serieus en gedisciplineerd mogen zijn. Hier maken ouders zich gauw zorgen: ‘Moet mijn kind niet teveel opgeven?’

Gemiddeld worden er per jaar maar een à twee leerlingen van de dansacademies toegelaten tot professionele gezelschappen. Dit percentage is niet hoog. Ondanks dat de dansacademies van hoge kwaliteit zijn. Het koninklijk conservatorium in Den Haag staat bijvoorbeeld op de prix de lausanne lijst. Een prestigieuze prijs die ieder jaar in Zwitserland wordt gehouden. De winnaar mag een jaar lang gratis studeren bij een van de beste opleidingen in de wereld.

Dat Nederland talent heeft is een feit. Dat we kunnen presteren op wereldniveau hebben we dankzij van Manen en het NDT ook bewezen. We hebben goede scholing en tradities opgebouwd.

Kortom, we hebben een bodem gecreëerd zo vruchtbaar als pootaarde. Wie zal er wortel schieten en de eerste Nederlandse danslegende worden?

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s